Við viljum vera til staðar áður en fólk leitar aðstoðar
Það eru ekki allir tilbúnir að bóka viðtal, mæta á fund eða segja frá því sem þeir eru að ganga í gegnum. Sumir vita ekki hvert þeir eiga að leita. Aðrir halda að vandinn sé ekki orðinn nógu mikill eða óttast hvernig þeim verði tekið.
Færsla getur mætt fólki þar sem það er statt í daglegu lífi. Það þarf ekki að skrá sig eða útskýra neitt til að lesa. Markmið okkar er að opna samtal, vekja spurningar og sýna að aðstoð og breytingar séu mögulegar.
Að sjá manneskjuna á bak við fíknina
Við getum verið fljót að mynda okkur skoðun á fólki sem við þekkjum ekki. Stundum sjáum við vandann, fortíðina eða stimpilinn en missum sjónar á manneskjunni.
Á samfélagsmiðlum miðlum við fræðslu, hugleiðingum og reynslu af fíkn, bata og lífi aðstandenda. Við tölum um það sem er erfitt, en líka það sem hægt er að byggja upp: traust, tengsl, tilgang og hversdagslegt líf sem fólki þykir vænt um. Bati þarf að fá að sjást sem eitthvað raunverulegt og mögulegt, með bæði áskorunum og framförum.
Við viljum auka skilning án þess að gera lítið úr afleiðingum fíknar. Það er hægt að taka skaða alvarlega, setja mörk og krefjast ábyrgðar og um leið trúa því að manneskja geti breyst.
Hvað eru félagslegar forvarnir?
Við notum hugtakið félagslegar forvarnir um þann hluta starfsins sem beinist að skilningi, viðhorfum og tengslum. Við viljum vinna gegn skömm, fordómum og útilokun sem geta staðið í vegi fyrir því að fólk leiti stuðnings eða fái tækifæri til að byggja líf sitt upp.
Þegar fólk kynnist reynslu annarra getur það farið að sjá fleiri hliðar. Sá sem hefur hugsað „af hverju hættir hann ekki bara?“ fær kannski betri skilning á vandanum. Sá sem ber sjálfur skömm getur séð að fortíðin þarf ekki að ráða allri framtíðinni.
Þessi hugsun á sér samsvörun í nálgun sem er kölluð social contact-based interventions: að miðla reynslu og auka kynni af reynslu annarra til að vinna gegn staðalmyndum. Samfélagsmiðlafærsla getur verið leið til að kynnast reynslu annarra. Það er þó ekki hægt að jafna hverri færslu við rannsakað forvarnarverkefni.
Fyrir hverja er efnið?
- Fólk sem glímir við fíknivanda: til að finna speglun, hvatningu og hugmyndir að næstu skrefum.
- Aðstandendur: til að finna orð yfir eigin reynslu og minna sig á að þeirra líðan og bataferli skipta líka máli.
- Fólk í bata: til að halda tengingu við það sem það vill byggja upp og rifja upp verkfæri sem nýtast í daglegu lífi.
- Samfélagið í kring: til að auka skilning á fíkn og bata og skoða eigin viðhorf.
Tengsl geta byrjað án þess að maður segi neitt
Það getur skipt máli að lesa eitthvað og hugsa: „Þarna er einhver að lýsa því sem ég hef ekki getað útskýrt.“ Maður þarf ekki að skrifa athugasemd eða segja opinberlega frá eigin lífi til að tengja við efnið.
Von okkar er að þessi tenging geri næsta skref viðráðanlegra: samtal við vin, stuðningsfund eða fyrirspurn um ráðgjöf. Við viljum líka minna fólk á að líf í bata hefur innihald. Það snýst um meira en að nota ekki.
Þú þarft ekki að koma fram opinberlega til að vera hluti af starfinu eða fá aðstoð. Að deila persónulegri reynslu er val hvers og eins. Fyrri birting á samfélagsmiðli felur ekki sjálfkrafa í sér samþykki fyrir endurbirtingu á vefsíðunni.
Hvað getum við sagt um áhrifin?
Rannsóknir benda til þess að vel útfærð miðlun reynslu geti dregið úr fordómum gagnvart fólki með fíknivanda. Niðurstöður eru þó mismunandi og áhrif yfir lengri tíma eru ekki alltaf ljós. Við höfum ekki mælt áhrif samfélagsmiðlastarfs Það er von þannig að við getum fullyrt að það komi í veg fyrir tiltekinn fjölda bakslaga eða tilfella fíknivanda.
Við fylgjumst með lestri, deilingum og viðbrögðum til að sjá hvað nær til fólks. Þær tölur segja til um dreifingu og þátttöku. Þær segja einar og sér ekki hvort líðan eða hegðun hafi breyst. Það sem við stefnum að er meiri skilningur, minni skömm og greiðari leið að stuðningi.
Heimildir og nánara efni
Í slembirannsókn frá 2026 með 13.397 þátttakendum í þremur löndum dró stutt teiknuð frásögn úr mældum fordómum gagnvart fólki með fíknivanda. Eftirfylgd náði til tveggja vikna. Rannsóknin metur ekki okkar færslur eða áhrif á bata. Lesa rannsóknina um miðlun reynslu og fordóma.
Safngreining tíu slembirannsókna frá 2023 fann ekki tölfræðilega marktæk heildaráhrif á stimplun, en fann lítil áhrif á stofnanabundna stimplun. Það minnir á mikilvægi þess að lofa ekki sama árangri af öllum verkefnum. Lesa safngreininguna.
Heimildir yfirfarnar 3. nóvember 2026.
Fylgstu með og taktu þátt á þínum forsendum
Á samfélagsmiðlum okkar finnurðu færslur, fræðslu og umræðu úr starfinu. Þú mátt lesa í hljóði, taka þátt í samtalinu eða deila efni sem þú telur að geti nýst öðrum. Þú þarft ekki að segja frá eigin aðstæðum.
Ef þú vilt ræða þína stöðu geturðu sent einkaskilaboð á samfélagsmiðlum félagsins eða tölvupóst á thadervon@thadervon.is. Ráðgjöfin er endurgjaldslaus; sjá leiðbeiningar um tímabókun.
Athugasemdir á samfélagsmiðlum geta verið opinberar. Gættu að eigin einkalífi og annarra. Skilaboð til félagsins eru ekki neyðarþjónusta.