Fræðsla og ígrundun koma ekki í stað einstaklingsbundins mats eða meðferðar.
Hvaða líf vil ég byggja upp?
Bati getur byrjað á því að vilja komast frá neyslu eða hegðun sem veldur skaða. Með tímanum verður líka mikilvægt að skoða hvað við viljum stefna að.
Hvers konar lífi langar mig að lifa? Hvernig manneskja vil ég vera? Hvað skiptir mig máli og hvers vegna?
Þú þarft ekki að hafa skýra framtíðarsýn frá fyrsta degi. Hún getur mótast smám saman. En það getur gefið daglegum ákvörðunum merkingu að finna eitthvað sem þú vilt byggja upp og vernda.
Gildi gefa stefnu, markmið gefa viðfangsefni
Gildi lýsa því hvernig þú vilt lifa og koma fram. Þau geta til dæmis verið heiðarleiki, umhyggja, sjálfstæði, forvitni eða ábyrgð.
Markmið er eitthvað afmarkað sem þú vinnur að. Ef nám og forvitni skipta þig máli gæti markmiðið verið að ljúka námskeiði. Ef tengsl skipta máli gæti það verið að verja reglulega tíma með einhverjum sem þér þykir vænt um.
Þú getur náð ákveðnu markmiði og sett þér annað. Gildið getur áfram vísað þér leið. Mikilvægt er að þetta hafi merkingu fyrir þig. Markmið sem lítur vel út í augum annarra gefur þér ekki endilega þá stefnu sem þú þarft.
Dagur sem hægt er að endurtaka
Við þurfum ekki að sigra heiminn í dag. Gagnlegri spurning getur verið: „Hvernig lítur dagur út sem styður lífið sem ég vil byggja upp?“
Það gæti verið dagur þar sem þú sinnir grunnþörfum, mætir í vinnu eða nám, hreyfir þig við hæfi, hefur samband við einhvern eða vinnur örlítið að áhugamáli.
Ef þú endurtekur slíkar athafnir yfir tíma getur eitthvað safnast upp: þekking, færni, tengsl, stöðugleiki eða meira traust á sjálfum þér.
Ekki verður hver dagur betri en sá á undan. Framfarir geta verið hægar, ójafnar og stundum ósýnilegar um tíma. Þess vegna þarf dagurinn að vera viðráðanlegur og rúma hvíld og aðlögun, ekki aðeins kröfur um meiri afköst.
Að sjá það sem hefur byggst upp
Það getur verið erfitt að meta eigið líf þegar líðanin er eini mælikvarðinn. Á erfiðum degi getur okkur fundist ekkert hafa breyst, þótt við höfum í raun tekið mikilvæg skref.
Þá getur hjálpað að hafa eitthvað áþreifanlegt til að líta til: Ég sinni áhugamálinu mínu reglulegar. Ég hef lært eitthvað sem ég kunni ekki áður. Ég hef staðið við fleiri samkomulög. Ég leita fyrr stuðnings þegar mér líður illa. Ég hef byggt upp meiri stöðugleika í daglegu lífi. Ég gef mér oftar tíma fyrir fólk sem skiptir mig máli.
Þetta þarf ekki allt að vera tölulegt. Það getur líka verið skýr lýsing á breytingu sem þú eða traustur viðmælandi tekur eftir.
Líðanin og framfarirnar mega báðar vera sannar
Að sjá framfarir á ekki að nota til að segja þér að þú hafir enga ástæðu til að líða illa.
Þú getur verið að byggja upp gott líf og samt upplifað sorg, kvíða, þreytu eða áhugaleysi. Árangur útilokar ekki að þú þurfir stuðning eða aðstoð.
Spurningarnar geta staðið hlið við hlið: „Hvað hefur gengið fram á við?“ og „Hvernig líður mér og hvað þarf ég núna?“ Þannig fáum við heildstæðari mynd en ef við skoðum eingöngu líðanina eða eingöngu það sem hefur áunnist.
Áhugamál sem sýna okkur framfarir
Kraftlyftingar eru dæmi um áhugamál þar sem hægt er að sjá þróun yfir tíma. Einstaklingur getur tekið eftir meiri styrk, betri tækni eða aukinni færni við að fylgja raunhæfri áætlun.
Fyrir annan getur sama reynsla falist í að læra á hljóðfæri, sinna garði, ljúka handverksverkefni eða verða öruggari í nýju viðfangsefni.
Mikilvæga atriðið er að finna eitthvað sem hefur merkingu fyrir þig, er aðgengilegt og hægt er að stunda af skynsemi. Áhugamálið þarf ekki að verða keppni eða sífellt stærra verkefni til að vera verðmætt.
Hreyfing sem hluti af lífinu
Hreyfing getur verið leið til líkamlegrar útrásar, ánægju, samveru og þess að upplifa eigin getu. Fyrir suma er líkamlega útrásin sérstaklega mikilvæg.
Hreyfingin þarf að taka mið af heilsu, getu, áhuga og aðstæðum. Hún getur verið ganga, dans, sund, styrktarþjálfun eða önnur virkni sem hentar viðkomandi.
Markmiðið er að hún styðji lífið og batann. Hvíld, sveigjanleiki og að geta dregið úr álagi þegar þarf eru líka hlutar af því að sinna sér.
Sjálfsvirðið er ekki árangurstafla
Það getur styrkt sjálfsmyndina að sjá hvað þú hefur byggt upp. Þú ert þó ekki meira virði vegna þess að þú lyftir þyngra, eignast fjölskyldu, lýkur námi eða nærð ákveðnum tekjum.
Slíkir áfangar geta haft mikla persónulega merkingu. Þeir eru ekki skilyrði fyrir því að eiga rétt á virðingu, stuðningi eða góðu lífi.
Þegar markmið næst ekki, heilsan breytist eða þú þarft að taka skref til baka má endurskoða áætlunina. Þú þarft ekki að endurskoða manngildi þitt.
Framtíð sem byrjar í litlu skrefi
Framtíðarsýn þarf ekki að vera fullmótuð mynd af lífinu eftir tíu ár. Hún getur byrjað á einu atriði sem þú vilt hafa öðruvísi og einni athöfn sem styður það.
Með tímanum geturðu litið til baka og séð: „Ég hef ekki aðeins haldið mig frá því sem skaðaði mig. Ég hef líka byggt upp eitthvað sem skiptir mig máli.“
Það getur orðið persónuleg ástæða til að halda áfram.
Viltu vinna með efnið?
Opnaðu gagnvirka kaflann til að skoða dæmi, ígrunda efnið og finna næstu skref. Skrifleg svör eru valfrjáls.
Opna æfingar: Gildi, sjálfsmynd og framtíðTengt efni og næstu skref
- Orðskýringar um fíkn, bata og tengsl
- Finna aðstoð og stuðning
- Sérstök leiðsögn vegna barna undir 18 ára
Heimildir og nánara efni
- SAMHSA — Tilgangur og persónulegar leiðir í bata
Bandarísk stofnun um geðheilbrigði og fíknivanda: sjálfsákvörðun, tilgangur og merkingarbærar daglegar athafnir.
- WHO — Hreyfing
Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin tekur saman rannsóknir um hreyfingu, andlega heilsu og svefn. Áhrifin eru ekki einfölduð niður í losun eins taugaboðefnis.